China AI เผชิญแรงกดดันจากคดี Distillation และสงครามราคา

ผู้พัฒนาโมเดล AI จีนเผชิญแรงกดดันพร้อมกัน 2 ด้าน ทั้งข้อกล่าวหาจากหน่วยงานความมั่นคงสหรัฐฯ ว่ามีการดึงความสามารถจากโมเดลชั้นนำของสหรัฐฯ ไปใช้พัฒนาโมเดลจีน และการแข่งขันลดราคาภายในประเทศที่ยังรุนแรงขึ้น ความเสี่ยงแรกอาจนำไปสู่ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีและการขยายตลาดต่างประเทศ ขณะที่สงครามราคากดดันรายได้ต่อหน่วยและทำให้เส้นทางสู่การทำกำไรยากขึ้น

1) สหรัฐฯ กล่าวหาบริษัท AI จีนใช้การกลั่นความรู้ในระดับอุตสาหกรรม

FBI, NSA และ CISA ระบุว่า DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun และ Z.AI ดึงข้อมูลจำนวนหลายพันล้านโทเคนผ่านคำขอหลายล้านครั้งจากโมเดล AI ชั้นนำของสหรัฐฯ ตั้งแต่ปลายปี 2024

หน่วยงานสหรัฐฯ มองว่ากิจกรรมดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงการใช้เทคนิคกลั่นความรู้ตามปกติ แต่เป็นการดำเนินงานขนาดใหญ่และเป็นระบบเพื่อดึงความสามารถเฉพาะของโมเดลสหรัฐฯ มาใช้พัฒนาโมเดลจีน

2) ความสามารถที่ถูกกล่าวหาว่าดึงมา ครอบคลุมเทคโนโลยีสำคัญของ AI รุ่นใหม่

กิจกรรมดังกล่าวครอบคลุมทั้งความสามารถด้าน การให้เหตุผล การเขียนโปรแกรม การทำงานแบบตัวแทนอัตโนมัติ การแก้โจทย์คณิตศาสตร์ และการปรับโมเดลให้ทำงานเฉพาะด้าน ซึ่งเป็นความสามารถหลักของโมเดล AI รุ่นใหม่

ตัวอย่างเช่น DeepSeek ถูกกล่าวหาว่าดึงความสามารถจาก Claude, GPT, Gemini และ Grok เพื่อพัฒนา R1 และ V3 ขณะที่ Alibaba ถูกระบุว่าใช้การกลั่นความรู้ในวงกว้างเพื่อเพิ่มความสามารถให้ตระกูล Qwen

3) ประเด็นนี้เพิ่มความเสี่ยงด้านกฎระเบียบและการคว่ำบาตร

ข้อกล่าวหาดังกล่าวเพิ่มความเสี่ยงที่รัฐบาลสหรัฐฯ อาจใช้มาตรการเพิ่มเติม เช่น จำกัดการทำธุรกิจ การเข้าถึงเทคโนโลยี หรือการคว่ำบาตรบริษัทที่ถูกมองว่าละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา

ความเสี่ยงสูงเป็นพิเศษสำหรับบริษัทที่ต้องการขยายตลาดต่างประเทศ เพราะมาตรการจากสหรัฐฯ อาจลดโอกาสเข้าถึงลูกค้า พันธมิตร คลาวด์ และเทคโนโลยีจากตะวันตก

4) Z.AI, MiniMax และ Moonshot มีความเสี่ยงมากกว่าผู้เล่นขนาดใหญ่

Z.AI มีความเสี่ยงสูงขึ้นเพราะถูกบรรจุใน Entity List ของสหรัฐฯ อยู่แล้ว ขณะที่ MiniMax และ Moonshot ยังเป็นบริษัทที่อยู่ในช่วงลงทุนสูงและยังขาดทุน จึงมีความสามารถรองรับแรงกระแทกจากข้อจำกัดด้านตลาดต่างประเทศน้อยกว่า

ในทางกลับกัน Alibaba มีฐานธุรกิจขนาดใหญ่และกระแสเงินสดจากธุรกิจหลักช่วยรองรับการลงทุน AI ได้มากกว่า แม้ข้อกล่าวหาต่อ Qwen จะยังเป็นความเสี่ยงต่อภาพลักษณ์และแผนขยายบริการ AI นอกจีน

5) อีกด้านหนึ่ง DeepSeek ลดราคา สะท้อนสงครามราคา AI จีนยังไม่จบ

DeepSeek เตรียมลดราคาบริการ V4 Flash ลงสูงสุดประมาณ 32% หลังเปิดตัว V4.1 Flash ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น เร็วขึ้น และรองรับข้อมูลหลายรูปแบบ

การลดราคาครั้งใหม่สะท้อนว่าผู้เล่นจีนยังให้ความสำคัญกับการเพิ่มผู้ใช้และส่วนแบ่งตลาดมากกว่าการรักษาระดับราคา และยังไม่มีสัญญาณว่าสงครามราคาจะสิ้นสุดในระยะใกล้

6) การแข่งขันรุนแรงทำให้โมเดล AI มีแนวโน้มกลายเป็นสินค้าที่แตกต่างกันยากขึ้น

เมื่อความสามารถของโมเดลแต่ละรายเข้าใกล้กัน การแข่งขันจึงเคลื่อนไปสู่ ราคา ความเร็ว และต้นทุนการใช้งาน มากขึ้น ทำให้ผู้พัฒนารักษาอำนาจในการตั้งราคาได้ยาก

ผู้เล่นอย่าง DeepSeek, Tencent, ByteDance และ Alibaba จึงมีแรงจูงใจลดราคาเพื่อรักษาฐานผู้ใช้ ซึ่งอาจเร่งการใช้งาน AI แต่กดดันรายได้ต่อหน่วยของผู้ให้บริการโมเดล

7) ต้นทุนลงทุนยังสูง ขณะที่รายได้ต่อหน่วยลดลง

แม้ค่าบริการโมเดลลดลง แต่บริษัท AI ยังต้องลงทุนสูงต่อเนื่องใน ชิป ศูนย์ข้อมูล วิศวกร การฝึกโมเดล และการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่

จึงเกิดแรงกดดันสองด้านพร้อมกัน คือ ต้นทุนยังสูง แต่ราคาขายลดลง ทำให้อัตรากำไรและระยะเวลาที่ต้องใช้ก่อนเข้าสู่จุดคุ้มทุนมีแนวโน้มถูกยืดออกไป

8) ผู้ได้ประโยชน์อาจย้ายจากเจ้าของโมเดลไปสู่โครงสร้างพื้นฐาน AI

แม้สงครามราคาจะเป็นลบต่อผู้พัฒนาโมเดล แต่ราคาที่ถูกลงสามารถกระตุ้นการใช้งาน AI ในวงกว้าง และเพิ่มจำนวนคำขอประมวลผล

จึงอาจเป็นบวกมากกว่าต่อผู้ให้บริการ ชิป AI ศูนย์ข้อมูล คลาวด์ ระบบเครือข่าย และโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งได้ประโยชน์จากปริมาณการประมวลผลที่เพิ่มขึ้น แม้เจ้าของโมเดลจะมีอัตรากำไรลดลง

หุ้นที่มีโอกาสได้ประโยชน์มากกว่าฝั่งเจ้าของโมเดล จะอยู่ในกลุ่มโครงสร้างพื้นฐานดังนี้

กลุ่ม	หุ้นที่น่าสนใจ	เหตุผล
ชิป AI จีน	Cambricon (688256 CH),	ได้ประโยชน์จากความต้องการชิปประมวลผล AI ภายในประเทศที่เพิ่มขึ้น และธีมลดการพึ่งพาชิปสหรัฐฯ
ผู้ผลิตชิป	SMIC (981 HK / 688981 CH), Hua Hong (1347.HK)	หากการใช้งานโมเดลจีนเพิ่มขึ้น จะหนุนความต้องการผลิตชิป AI และชิปประมวลผลภายในประเทศ รวมถึงธีมพึ่งพาตนเองด้านเซมิคอนดักเตอร์
Optical / Network	InnoLight (300308 CH), Eoptolink (300502 CH)	การเพิ่มคลัสเตอร์ AI ต้องใช้การเชื่อมต่อความเร็วสูงระหว่าง GPU/เซิร์ฟเวอร์ ทำให้ความต้องการ optical transceiver เพิ่ม โดยทั้งสองเป็นผู้เล่นจีนที่มีความสามารถแข่งขันสูงในตลาดโลก
ศูนย์ข้อมูล	GDS (GDS US / 9698 HK), VNET (VNET US)	จำนวนคำขอ AI ที่เพิ่มขึ้นต้องใช้กำลังศูนย์ข้อมูลและไฟฟ้ามากขึ้น จึงได้ประโยชน์จากการขยาย AI computing capacity
Cloud	Kingsoft Cloud (KC US / 3896 HK)	ได้ประโยชน์จากลูกค้าที่ต้องการเช่ากำลังประมวลผลเพื่อรันและเรียกใช้โมเดล AI โดยไม่จำเป็นต้องสร้างศูนย์ข้อมูลเอง
Memory	CXMT	AI inference ต้องใช้หน่วยความจำจำนวนมาก โดย CXMT กำลังเพิ่มบทบาทในตลาด DRAM จีน ท่ามกลางความต้องการจาก AI ที่แข็งแกร่ง

Key Implication

INVX มองว่า 2 ปัจจัยดังกล่าวเป็น ลบต่อกลุ่มผู้พัฒนาโมเดล AI จีนในระยะสั้นถึงกลาง โดยข้อกล่าวหาด้านการกลั่นความรู้เพิ่มความเสี่ยงต่อข้อจำกัดจากสหรัฐฯ และการขยายตลาดต่างประเทศ ขณะที่สงครามราคาทำให้รายได้ต่อหน่วยลดลงพร้อมกับต้นทุนลงทุนที่ยังสูง ส่งผลให้เส้นทางสู่การทำกำไรยากขึ้น
ในเชิงหุ้น ควรระวังผู้เล่นที่ พึ่งรายได้ AI โดยตรงและยังขาดทุนสูง เช่น MiniMax และ Z.AI มากกว่าบริษัทขนาดใหญ่อย่าง Alibaba และ Tencent ที่มีธุรกิจหลักสร้างกระแสเงินสดรองรับ อย่างไรก็ตาม Alibaba ยังมีความเสี่ยงจากข้อกล่าวหาที่เกี่ยวข้องกับ Qwen และการแข่งขันด้านราคาที่อาจทำให้การลงทุน AI เพิ่มเร็วกว่าการสร้างรายได้ในระยะใกล้

ข้อสงวนสิทธิ์
ข้อมูล ความเห็น บทวิเคราะห์ ราคา การคาดการณ์ และ/หรือ ข้อมูลอื่นใด (“ข้อมูล”) ที่ปรากฏ จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น โดยมีที่มาจากแหล่งข้อมูลสาธารณะที่เชื่อว่าเชื่อถือได้ บริษัทหลักทรัพย์ อินโนเวสท์ เอกซ์ จำกัด (“INVX”) ไม่รับรองความถูกต้อง ครบถ้วน หรือความเป็นปัจจุบันของข้อมูลดังกล่าว โดยเป็นข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่และอาจเปลี่ยนแปลงได้โดยไม่ต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า ข้อมูลนี้ไม่ถือเป็นการรับประกันราคาหรือผลตอบแทน คำแนะนำการลงทุน การเสนอซื้อหรือขายหลักทรัพย์ หรือชักชวนให้เสนอซื้อหรือเสนอขายหลักทรัพย์ใด INVX และ/หรือ กรรมการ พนักงาน และลูกจ้างของ INVX ไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายอันเป็นผลมาจากหรือเกี่ยวข้องกับการใช้ข้อมูลดังกล่าว

INVX และธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) (“ธนาคารฯ”) เป็นบริษัทย่อยที่บริษัท เอสซีบี เอกซ์ จำกัด (มหาชน) (SCBX) เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับธนาคารฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้ในการเปรียบเทียบเท่านั้น INVX และ/หรือ บริษัทในเครือ SCBX อาจเป็นที่ปรึกษาทางการเงิน ผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ ผู้ออกและเสนอขายหุ้นกู้ที่มีอนุพันธ์แฝง หรือ ตราสารแสดงสิทธิการฝากหลักทรัพย์ต่างประเทศ บนหลักทรัพย์ที่ปรากฏอยู่ในรายงานฉบับนี้ รวมถึงอาจมีการทำธุรกรรมอื่นใดในหลักทรัพย์ที่ถูกกล่าวถึง อันอาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ได้ ผู้ลงทุนควรทำความเข้าใจลักษณะสินค้า เงื่อนไขผลตอบแทน และความเสี่ยง ก่อนตัดสินใจลงทุน